Giải Quả bóng vàng ngày càng đến gần. Diario AS đã phân tích xác suất đoạt giải có thể có của Mbappé khi anh không có danh hiệu.

Quả bóng vàng không được bầu bằng một công thức khách quan. Đến kỳ 2026, tiêu chuẩn chính thức theo thứ tự tầm quan trọng là: màn trình diễn cá nhân cùng mức độ quyết định và độ choáng ngợp của nó; màn trình diễn và thành tích tập thể; cùng phong cách và tinh thần fair play. Tổ hợp tiêu chuẩn này khiến những ứng viên nóng như Yamal, Harry Kane và Mbappé đều hy vọng hưởng lợi từ đó. Trong ba người, người duy nhất không có bất kỳ chức vô địch nào trong mùa được xét giải là tiền đạo này của Real Madrid.

Quả bóng vàng của Figo trước Zidane

Cầu thủ không giành được chức vô địch cũng không có nghĩa là không thể giành Quả bóng vàng. Những năm gần đây đã có hai tiền lệ tương đối gần, và trùng hợp là cả hai lần người đoạt giải khi ấy đều đang ở Real Madrid: Luís Figo năm 2000, và Cristiano Ronaldo năm 2013. Điều cần nhớ trước là, bắt đầu từ khi Karim Benzema đoạt giải năm 2022, tiêu chuẩn xét giải không còn nhìn theo năm dương lịch, mà đổi sang xem cả một mùa bóng trọn vẹn. Điểm này France Football, tờ báo bắt đầu trao giải từ năm 1956, đã nói rõ.

Trong lần xét giải của Figo, căn cứ cân nhắc là màn trình diễn cá nhân và tập thể, cùng những danh hiệu đã giành được. Sau đó mới xem phong cách, tài năng và fair play. Cuối cùng mới đo lường sự nghiệp của cầu thủ. Năm 2000, người Bồ Đào Nha diễn ra vụ chuyển nhượng chấn động nhất trong trí nhớ của mọi người. Anh rời Barcelona, cuối cùng gia nhập Real Madrid, trở thành quân bài then chốt trong lần Florentino Pérez đầu tiên đắc cử. Tuy nhiên, năm ấy không đạt được kỳ vọng đáng ra một Quả bóng vàng phải có.

Từ tháng 1 đến tháng 5, tức là khi còn ở Camp Nou, anh giành ngôi á quân giải vô địch. Champions League và Copa del Rey đều vào đến bán kết. Đến Euro tổ chức tại Bỉ và Hà Lan, anh lại cùng Bồ Đào Nha vào bán kết. Năm ấy anh ghi 1 bàn, có 3 đường kiến tạo, và lọt vào đội hình tiêu biểu. Sau khi chuyển sang Real Madrid, anh lại nhận hai trận thua ở Siêu cúp châu Âu và Cúp Liên lục địa. Vì vậy, trong năm dương lịch anh không có bất kỳ chức vô địch nào, nhưng cuối cùng vẫn nâng Quả bóng vàng thứ 45 với 197 điểm. Figo đánh bại Zidane (181 điểm, đại diện Juventus và đội tuyển Pháp) cùng Shevchenko (85 điểm, đại diện AC Milan và Ukraina).

Còn Zizou, ông từng giành Quả bóng vàng năm 1998, rồi một mùa sau sẽ trở thành đồng đội của Figo ở Real Madrid. Năm ấy, ông đánh mất chức vô địch Serie A ở vòng cuối. Ở Cúp UEFA, Juventus thua Celta 0-4 trên sân Balaídos. Đến Champions League mùa 2000/2001 vào mùa thu, Juventus chỉ thắng một trận trong bảng đấu, xếp chót bảng. Người Marseille đã chiếm ưu thế từ đâu? Câu trả lời nằm ở Euro: ông được coi là cầu thủ hay nhất giúp đội Pháp vô địch. Ông ghi bàn từ quả đá phạt ở tứ kết gặp Tây Ban Nha, và chính khi đối đầu Figo đã có một màn trình diễn cực kỳ xuất sắc. Vì sao Zidane thất bại? Ngoài khoảng cách ở cấp câu lạc bộ, còn có một số hành vi thiếu tinh thần thể thao, chẳng hạn hai thẻ đỏ của ông ở các trận đấu châu Âu. Điều này để lại ấn tượng trong lòng các nhà báo bỏ phiếu.

Một giám khảo người Đức sau đó giải thích rằng chọn Figo “nhiều hơn là ở tầng đạo đức chứ không phải tầng thể thao”, vì chủ nhân Quả bóng vàng phải là một tấm gương, mà Zidane năm ấy không phù hợp tiêu chuẩn này. Kiểu phán đoán cá nhân như vậy sau này cũng từng xuất hiện trong một phần phiếu bầu cho Vinícius và Rodri năm 2024. Giống cầu thủ Brazil, huấn luyện viên trưởng đương nhiệm của đội Pháp khi ấy cũng giành giải của FIFA: Zidane nhận danh hiệu Cầu thủ xuất sắc nhất thế giới FIFA, giải khi đó do các huấn luyện viên trưởng của các nước bầu chọn. Điểm tương đồng còn chưa dừng ở đó: trong Quả bóng vàng, số nhà báo đặt Zidane ở lựa chọn số một nhiều hơn, nhưng những người loại ông khỏi mức ưu tiên cao nhất cuối cùng lại xếp ông ở thứ hạng thấp hơn. Figo giành Quả bóng vàng của sự ổn định; Zidane thua Quả bóng vàng của khoảnh khắc đỉnh cao.

Nỗi tiếc của Ribéry năm 2013: “Tôi còn có thể thắng gì nữa?”

Tình huống của Cristiano Ronaldo năm 2013 giống với Mbappé năm 2026 hơn, vì số liệu thống kê chiếm tỷ trọng quan trọng trong việc xét giải. Ở mùa bóng tương ứng với Quả bóng vàng thứ hai của người Bồ Đào Nha, anh có tổng cộng 59 trận và ghi 69 bàn cho Real Madrid cùng đội tuyển Bồ Đào Nha. Ở Champions League mùa 2012/2013, anh trở thành vua phá lưới với 12 bàn. Kỳ ấy, Real Madrid trong mùa cuối Mourinho dẫn dắt bị Dortmund loại, dừng ở bán kết.

Đó là một mùa khá gian nan của “Người đặc biệt”. Real Madrid cuối cùng đứng nhì giải vô địch, chung kết Copa del Rey lại thua Atlético Madrid. Năm ấy không có World Cup cũng không có Euro, nhưng màn trình diễn của anh ở trận play-off World Cup gặp Thụy Điển thực sự đã nâng sức cạnh tranh của chính mình. Ở kỳ xét giải được nhớ đến như lần gần nhất, C. Ronaldo vô địch với 1.365 điểm (27,99%), hơn Messi 1.205 điểm (24,72%) và Ribéry 1.127 điểm (23,36%). Cầu thủ Bayern đại diện cho chính luận điểm ngược lại với C. Ronaldo: số bàn thắng của anh không tiệm cận người Bồ Đào Nha, nhưng anh là cầu thủ mang tính đại diện nhất của đội bóng đang thống trị châu Âu. Thực tế, đến tháng 8, anh đã đoạt giải Cầu thủ xuất sắc nhất mùa giải của UEFA, giải do các nhà báo bầu, và những người xếp trên anh chính là Messi cùng C. Ronaldo.

Khi cầu thủ người Pháp này thua Quả bóng vàng, một câu nói của anh đã khái quát trọng tâm cuộc tranh luận: “Sau khi giành được nhiều chức vô địch đến thế, tôi còn có thể làm gì nữa?” Cần chỉ ra rằng, từ năm 2010 đến năm 2015, giải này mang tên FIFA Ballon d'Or, là sản phẩm sau khi hợp nhất Quả bóng vàng của France Football và giải Cầu thủ xuất sắc nhất thế giới FIFA. Giải này kéo dài đến năm 2015. Mỗi liên đoàn bóng đá bầu qua huấn luyện viên trưởng, đội trưởng đội tuyển và một nhà báo. Lợi thế phiếu của Ribéry trong nhóm đại diện truyền thông rất rõ. Kỳ ấy còn một tranh cãi thêm: thời hạn bỏ phiếu bị kéo dài, và quyết định này khiến một số màn trình diễn vốn chỉ xuất hiện sau hạn chót cũng được đưa vào đánh giá.

Những trường hợp khác: Müller, Keegan, Law…

Trong lịch sử Quả bóng vàng còn có một số cầu thủ đoạt giải trong giai đoạn xét mà không có nhiều thành công tập thể, nhưng lý do mỗi người một khác. Chẳng hạn kỳ đầu tiên trong lịch sử, tức năm 1956, người Anh Stanley Matthews nhận giải, mang đậm ý nghĩa tôn vinh cả sự nghiệp. Năm 1964, người Scotland Denis Law cũng đoạt giải nhờ kỷ lục ghi bàn ông tạo ra ở Manchester United, đến nay vẫn được giữ (46 bàn sau 42 trận). Ông đánh bại Suárez, người hoàn toàn xứng đáng giành thêm một lần Quả bóng vàng mà ông đã thắng năm 1960: khi ấy ông cùng Inter đoạt Cúp C1 châu Âu, rồi lại cùng Tây Ban Nha vô địch Euro.

Năm 1970 Bayern không giành được bất kỳ chiếc cúp nào, Tây Đức ở World Cup Mexico chỉ đứng thứ ba, nhưng Gerd Müller vẫn nhận vinh dự cá nhân này với tư cách chủ nhân Chiếc giày vàng châu Âu và vua phá lưới World Cup, trong khi Brazil cuối cùng lên ngôi vô địch. Lần đặc biệt nhất trong lịch sử xuất hiện năm 1978, khi Kevin Keegan, người lúc ấy đã qua đời, nhận Quả bóng vàng. Hamburg ở mùa Bundesliga 1977/78 chỉ xếp thứ 10, còn Anh cũng không lọt được vào World Cup Argentina.

Keegan không có chức vô địch, sản lượng bàn thắng cũng không thể so với Law, Müller hay C. Ronaldo. Hai đối thủ của ông thực ra có thành tích tập thể mạnh hơn: người đứng thứ hai Krankl từng tỏa sáng rực rỡ cho Áo ở World Cup, và là vua phá lưới châu Âu của Rapid Vienna; người đứng thứ ba Rensenbrink thì cùng Hà Lan giành á quân World Cup, và cùng Anderlecht vô địch Cúp C2. Vì sao cuối cùng lại là Keegan? Vì ấn tượng tổng hợp của ông về sức ảnh hưởng chung, năng lực lãnh đạo, chất lượng và uy tín vượt trội hơn. Phán đoán mang tính chủ quan này sau đó được các danh hiệu tập thể chứng thực: năm 1979, ông dẫn dắt Hamburg đoạt lại chức vô địch giải quốc nội sau 19 năm.

Trường hợp của Mbappé một lần nữa đặt lên bàn câu hỏi cũ giữa màn trình diễn cá nhân và thành công tập thể, nhưng có một điểm khác rất quan trọng. Kane không chỉ có chức vô địch, mà còn có nhiều bàn thắng hơn; Yamal thì vừa có sức ảnh hưởng cá nhân, vừa có vai trò quyết định trong chức vô địch World Cup. So với họ, cầu thủ người Pháp này hy vọng dùng số liệu và các kỷ lục của mình để bù đắp hoàn toàn việc không có chiếc cúp nào. Lịch sử chứng minh rằng quả thực có người giành được Quả bóng vàng khi không có chức vô địch, nhưng đó mãi mãi chỉ là ngoại lệ. Vấn đề không nằm ở chỗ Mbappé có làm được hay không, mà ở chỗ thành tích cá nhân của anh có đủ choáng ngợp để đè lên hai đối thủ cũng xuất sắc không kém, và còn giành được chức vô địch, hay không. Chính vì vậy, cuộc giằng co này đã kéo dài rất lâu. Kết quả sẽ được công bố vào thứ Hai ngày 26 tháng 10, cũng có thể sẽ không được công bố.